Dom Centralny

Salezjanie pojawiają się w Kopcu

Dla salezjanów historia Kopca zaczyna się liczyć od roku 1930. W lipcu tego roku zmarła Henryka Babicka de domo Junkowska, żona Władysława, który zakończył swoje życie cztery lata wcześniej. Z chwilą jej śmierci prawnymi posiadaczami kopieckiej posesji wraz z przyległym majątkiem stali się, na mocy wcześniejszego testamentu, polscy salezjanie z jednej wówczas Prowincji św. Stanisława Kostki.

Dawne dzieje…

Kopiec jest jedną z niewielu miejscowości leżących w południowej części Wyżyny Częstochowsko-Wieluńskiej, na terenie gminy Kłobuck, w parafii Biała. Położony jest w odległości około 12 km na północ od Częstochowy i 10 km na wschód od Kłobucka oraz 2 km na wschód od drogi Częstochowa-Działoszyn.

Ta malownicza, choć mało znana miejscowość, otoczona pofałdowanym terenem, leży nad rzeką Kocinką – dopływem Liswarty. Na obszarze tym występują liczne stawy i tereny zielone. Wokół śladów starego zamczyska zachował się park ze starodrzewiem. Takie usytuowanie oraz dostateczna odległość Kopca od większych miast, pozwoliła na zachowanie naturalnych warunków klimatycznych.

W dawnych czasach stał tutaj zamek obronny, zbudowany na nasypie – kopcu (stąd nazwa miejscowości). Zamek otoczony był z trzech stron dużymi stawami, z czwartej, wschodniej strony, obiekt otaczała fosa o głębokości ok. 13 m., przez którą wiódł most zwodzony, stanowiący jedyną drogę do zamku. Około 1800 r. były jeszcze widoczne szczątki mostu oraz fosa. Zamek stał na wzmiankowanym nasypie, natomiast zabudowania zamkowe i gospodarcze usytuowane były z drugiej strony. Opis czasu świetności tego obronnego grodu nie jest dostępny w żadnych tekstach źródłowych. Jedynie z zachowanych legend przypuszczać można, że istniał już w XI w. Badania przeprowadzone w 1963 r. doprowadziły do odkrycia fragmentów naczyń pozwalających datować zamek na okres średniowiecza.

Sławny historyk polski, ks. Jan Długosz, będący przez 15 lat proboszczem w Kłobucku, podaje, że w XV w. Kopiec był własnością królewską i należał do parafii Kłobuck.

W XVI w. Kopiec, stanowiący część starostwa krzepickiego, należał do wojewody poznańskiego, Andrzeja Górki.

W pierwszej połowie XVIII w., łącznie z wieloma innymi majątkami, Kopiec przeszedł w posiadanie paulinów z Jasnej Góry. Dzierżawca Kopca, z pomocą zakonników, wybudował w 1793 r. fabrykę papieru. Na budowę papierni wykorzystano kamień pochodzący z rozbiórki ruin kopieckiego zamku. Dostarczała ona papier do sławnej drukarni jasnogórskiej.

Za rządów pruskich Kopiec, jako majętność wieczysta i dzierżawna przeszedł w posiadanie skarbu i dopiero w 1878 r. ówcześni właściciele odzyskali dobra kopieckie.

W XIX w. Kopiec był własnością rodziny Gampfów. Zachowany opis miejscowości z 1883 r. charakteryzuje ówczesny Kopiec jako wieś rozległą na obszarze 117 ha, w tym: pod zabudowaniami i ogrodami 3 ha, 27 ha pod stawami, 63 ha gruntu ornego oraz 24 ha łąk. Rybołówstwo na zarybionych stawach przynosiło znaczną część dochodów ludności. Istniejący wówczas folwark posiadał 2 domy, 83 ha gruntu oraz zamkniętą już „fabrykę papieru wodą poruszaną”. Jeden z dwóch budynków papierni został później przebudowany na młyn wodny.

Na przełomie XIX i XX w. Gampfowie przekazali majątek kopiecki swojej wychowance, krewnej Henryce, która była żoną Władysława Babickiego. Babiccy kontynuowali uświetnianie majątku kopieckiego.

Początki salezjanów w Kopcu

Dlaczego właśnie salezjanie? Zarówno ks. Inspektor J. Ślósarczyk, jak i „Kronika” domu kopieckiego powołuje się na inicjatywę ks. prałata Władysława Mireckiego, proboszcza parafii św. Zygmunta w Częstochowie, a równocześnie przyjaciela pana Babickiego – właściciela Kopca. Ponieważ Babiccy byli bezdzietni, właściciel majątku, coraz bardziej podupadający na zdrowiu, w pewnym momencie zaczął się zastanawiać nad sporządzeniem stosownego testamentu. Ks. prałat Mirecki zawiózł wówczas przyjaciela do Zakładu Salezjańskiego w Oświęcimiu, a kiedy po tej wizycie zapytał go, czy znalazł rozstrzygnięcie swoich wątpliwości, usłyszał w odpowiedzi: „Nie mogłeś mi sprawić większej niespodzianki. O takim właśnie czymś myślałem, lecz nie wiedziałem, gdzie szukać” (por. J. Ślósarczyk, Historia Salezjańskiej Prowincji św. Jacka w Polsce, t. II, s. 394).

Wiedział za to ks. prałat, który podczas swoich studiów w Rzymie poznał salezjanów, również tych, którzy przybyli tam z Polski, zapoznał się też z duchem i pracą salezjańskich zakładów. Jego sugestia została przyjęta z zadowoleniem przez właściciela i ofiarodawcę.

Kopiecka posiadłość obejmowała blisko 80 hektarów, z czego 28 ha stanowiły hodowlane stawy rybne, 10 ha łąki, 24 ha pola uprawne; resztę zajmował ogród, park i parcele budowlane, na których znajdowała się piętrowa willa z werandami, oraz zabudowania gospodarcze: chlew, stodoła, spichlerz, młyn i in. Opiekę prawną nad tą posesją sprawował najpierw ks. L. Gostylla, później zaś ks. dyr. J. Pietrzak z Częstochowy. Zarządcą całości został chwilowo administrator majątku w Białej Górnej Różycki; tymczasem zastanawiano się w zarządzie nowo powstałej Inspektorii św. Jacka (krakowska) jakie dzieło zlokalizować w nowej placówce.

Uniwersytet Ludowy

Pierwszą inicjatywą była próba zorganizowania kursu rolniczego w ramach tzw. Uniwersytetu Ludowego. Myśl taką podsunął ks. Pietrzak ówczesnemu ordynariuszowi częstochowskiemu biskupowi T. Kubinie, który poparł to przedsięwzięcie wkładem finansowym. Było ono zgodne również z intencjami ks. inspektora Cieślara, który myślał o założeniu w Kopcu szkoły rolniczo-ogrodniczej.

Salezjanie przybyli do Kopca w 1938 r. Pierwszym dyrektorem placówki, którą należało dopiero zorganizować, był ks. Aleksander Ziobro. W tych trudnych początkach towarzyszyli mu: ks. Włodzimierz Szembek (ofiara Oświęcimia), ks. Leon Musielak, koad. Jan Orysiuk i dwóch innych współbraci. Prace na roli i w ogrodzie wykonywali robotnicy rolni z okolicy, częściowo także chłopcy z sierocińca z Częstochowy. W Kopcu otwarto zaraz na początku (1938) kaplicę, do której zaczęli uczęszczać wierni z najbliższego sąsiedztwa.

Wspólny wysiłek doprowadził do tego, że 35 kandydatów, którzy zgłosili się na kurs, mogło zamieszkać w odrestaurowanych budynkach. Pierwsze wykłady nie trwały długo: rozpoczęte w połowie stycznia 1939 r., zakończyły się w marcu, jednak początek był zrobiony. Szkolenie obejmowało zagadnienia społeczne, rolnicze, hodowlane, pszczelarskie i ogrodnicze. Kontynuowanie tego programu przekreśliła druga wojna światowa, która oddała Kopiec w ręce niemieckie. Okupowanym zakładem interesował się ks. Ziobro, który pełnił posługę duszpasterską w pobliskim Kamyku.

Wskutek wojny upadła także inicjatywa tworzenia aspirantatu dla koadiutorów, których w chwili jej wybuchu było w Kopcu dziesięciu.

Nowicjat

W zmienionej sytuacji powojennej zmieniło się przeznaczenie Kopca. 5 sierpnia 1946 r. ks. inspektor Ślósarczyk otworzył tutaj nowicjat dla Południowej Inspektorii św. Jacka. Pierwszym jego mistrzem został ks. Edward Staszewski, który pełnił tę funkcję do 1957 r. Przełożonym domu był nadal ks. A. Ziobro, przedwojenny dyrektor.

Z wielu wydarzeń okresu powojennego wymieniamy tutaj jedno, w istotny sposób zmieniające testament fundatorów Kopca: w dniach 24 marca – 20 kwietnia 1950 r. władze państwowe zabrały prawie cały majątek, pozostawiając salezjanom 5 ha pola, 3 domy (willa, młyn i nowy budynek), park, ogród i kaplicę zewnętrzną.

Od tamtej pory, do czasów obecnych, placówka kopiecka funkcjonuje jako dom formacyjny – nowicjat. W ciągu minionych lat salezjański Kopiec był tym, czym chcieli go mieć ofiarodawcy: ośrodkiem kształcenia i wychowania młodych ludzi. Od 1946 do 2016 roku, Nowicjat w Kopcu jest dziełem, które stanowi o przyszłości południowych inspektorii salezjańskich. Od 2016 roku jest to nowicjat salezjański dla Polski.

Do domu kopieckiego, jako domu zakonnego, należą również salezjanie pracujący w sąsiednich parafiach: w Białej, w Kamyku i w Czarnym Lesie. Mimo, że placówki te położone są w pewnej odległości, staramy się utrzymywać z nimi bliskie więzy, szczególnie na polu współpracy duszpasterskiej i apostolstwa młodzieżowego.

Młyn

Kaplica nowicjuszy

Święta

Poniedziałek, XXIV Tydzień zwykły
Rok C, I
Wspomnienie świętych męczenników Korneliusza, papieża, i Cypriana, biskupa

Sonda



Dzisiaj jest

poniedziałek,
16 września 2019

(259. dzień roku)

Wyszukiwanie